Izudin Kešetović: Kakav koncept organizacije vlasti odgovara TK?

17.04.2017 08:25
Most-iz-zraka-635x3571-635x3571-635x357
 

Tuzlanski kanton brojem i veličinom lokalnih zajednica prestavlja značajan ekonomski prostor Bosne i Hercegovine. Teritorijalno bi se moglo govoriti o regiji  koja doseže granice izad postojećeg sistema organizacije vlasti  u državi i entitetu.

Ono što je karakteristično za ovaj prostor je sama struktura vlasti, sa jednom razinom organizacije grada Tuzla kao centra kantanolane vlasti  i  dvanaest opština,  od kojih najmanje četiri  bi mogle zadovoljiti kriterije grada: Gračanica, Gradačac, Živinice, Lukavac. Ostala grupa opština ima više obilježja ruranih sredina: Doboj Istok, Čelić, Sapna,  Teočak,  Srebrenik, Kalesija, Kladanj, Banovići.

Grad Tuzla i potencijalni: Lukavac i Živinice, predstavljaju  najrazvijeniju industrijsku zonu sa privrednom infrastrukturom  i prostorom na kome živi  oko 250 hiljada stanovnika.  Ako tome dodamo i prostor poduzetničkih sredina Gračanice i Gradačca od oko 100 hiljada stanovnika, dobijamo približnu demografsku i ekonomsku sliku prostora kantona u kojoj bi lokalne zajednice kao gradovi  brojali oko 350.000 stanovnika. Treća skupina lokalnih zajednica, sa oko 150.000 stanovnika,  ima više obilježja rurarnih sredina od kojih se izdvaja općina Banovići u čijoj privrednoj strukturi dominira  rudarska djelatnost i rudnik kao najveći proizvođač i poslodavac. Ostalih  sedam  opština, u trećoj skupini, su sredine koje iz prethodnog  socijalističkog sistema nose obilježje nerazvijenih opština, od kojih su četiri  : Doboj Istok, Sapna, Teočak, Čelić nastale kao rubni dijelovi opština: Doboj, Zvornik, Ugljevik i Lopare. Opštine Srebrenik, Kalesija i Kladanj imaju određene specifičnosti i obilježja rurarno- poduzetničkih sredina od kojih se izdvaja opština Kladanj sa porencijalima za razvoj šumarstva i drvne industije; Kalesija sa svim pretpostavkama za razvoj poljoprivrede i prehrambene industrije.

Plava_sala_BKC_prazna_3-500x360

Tuzlanski  kanton  ima veliki problem  organizacije središnjeg nivoa vlasti. Incijative koje dolaze od strane gradonačelnika Tuzle o ukidanju kantona su nerealne i teško sprovodive. Incijative koje dolaze od strana  kantonalne vlasti o raspodjele javnih prihoda su rezultat nedovoljne poduzetničke aktivnosti i problemu generiranja (stvaranja) društvenog proizvoda iz poslovne aktivnosti. Naime, Tuzlanski kanton sa najvećim brojem stanovnika nema  i najveći DBP (društveni bruto proizvod),  jer je najveća potrošnja na prostoru Sarajevskog kantona tj. grada Sarajeva (koji je  politički i administrativni centar Bosne i Hercegovine).

Očito da svi problemi koji dolaze u funkcionisanju vlasti na razini  Tuzlanskog kantona, grada Tuzle i opština  su ekonomske prirode i nemogućnosti  sinergetskog djelovanja da se stanje promijeni. Kapacitet zakonodavne i izvršne vlasti se dominantno popunjava iz treće skupine opština , dominantno sa kadrovima iz opštine Banovići. Dominantnu strukturu u zakonodavnoj vlasti čine ubjedljivo predstavnici treće skupine opština sa predsjedavajućem sa područja opštine Sapna . Najveći dio predstavnika vlasti je  u javnim preduzećima i javnim ustanovama je sa prostora treće skupine opština . Rekli bi dominantno kada se radi o upravljačkim strukturama upravnih i nadzornih odbora .

U čemu se onda ogleda problem organizacije vlasti na Tuzlanskom kantonu kada objektivno ne postoji potreba redizejniranja središnjeg nivoa vlasti kada su kantoni sastavni dio decentralizirane strukture  političkog ustrojstva  Federacije BiH i države BiH.

Očito da to nije rješenje koje zagovara „ ukidanje“ vlasti i „raspodjele javnih prihoda prema potrebama“. Iza jednih i drugih se krije nesposobnost vlasti  da ponude novi sistem organizacije  u postojećem modelu koji se može ostvariti na bazi važećih  ustavnih i zakonskih rješenja  o nadležnosti ma kantona i opština.

Prvo, model raspodjele javnih prihoda na nivou FBiH , osim postojećih kriterija,  bi morao biti prilagođen političkim, socijalnim i ekonomskim ciljevima svih kantonai opština  Federacije Bosne i Hercegovine.

Drugo, prenosom nadležnosti sa  Tuzlanskog kantona na opštine,  koje bi se ustrojile po sistemu  kriterija o organizaciji  lokalne uprave i samouprave ,  bi se uspostavio model  koji bi uvažio i sistem tzv. seperacije javnih prihoda na gradove (sadašnji i budući) i opštine prema kriterijima  veličine, broja stanovnika i potreba .

Treće, uslijedile bi i promjene u sistemu biranja u predstavnička tijela  kantona, gradova i opština na kriterijima  objektivnih potreba određenih sredina. Politički subjekti bi sasvim realnije iskazali i potvrđivali svoje programe što bi povećalo konkurenciju  i uticalo na znatno kvalitetniju upravljačku strukturu u svim javno pravnim tijelima Tuzlanskog kantona.

Političke tenzije koje se javljaju po vertikali vlasti  (na gore ,prema federaciji i državi,  i na dole prema gradu i opštinama)  bi izgubili na intezitetu.

Ključna stvar organizacije vlasti bi morao biti ekonomski razvoj. Postojeći sistem vlasti  i podjela nadležnosti, a time i javnih prihoda,  ne daje željene rezultate.  Opstrukcija zakonodavne vlasti u postupku donošenja budžeta u  opštini Lukavac  je samo indikator mogućih problema na liniji funkcionisanja vlasti bez obzira na političke opcije. Taj se proces dešava u opštini Srebrenik u okvirima dominantne vlasti unutar  jednog od političkih subjekata. Sutra se  to može desiti u Kalesiji ili pak u nekoj drugoj opštini ili gradu.

Na kraju  pošto se nalazimo u prvoj  godini  mandata lokalne vlasti, nakon izbora 2016. godine; i pred četvrtu (posljednju) godinu viših razina vlasti,   izbora 2018. godine, bilo bi sasvim logično uključiti sve raspoložive snage na Tuzlanskom kantonu da se ponudi rješenje koje će ubrzati ekonomski i socijalni razvoj cijelog prostora Bosne i Hercegovine. Tuzlanski kantona ima prioritet jer je doživio najteži  „ udarac“ tranzicije u procesu deindustrijalizacije i vidnim posljedicama promjena u demografskoj slici, počev od broja izbjeglih i raseljenih osoba sa drugih prostora do broja nezaposlenih koji se vode na evidenciji zajednica za zapošljavanje  i  onih koji migriraju „trbuhom za kruhom“ , pretežno mladih i radno sposobnih. Stagnacija u ekonomskom razvoju se već duže osjeća. Na nosiocima vlasti, poslovnim asocijacijama i civilnom društvu je zadatak da daju kvalitetne odgovore. S toga pitanje organizacije lokalne uprave i samouprave postoje aktueno i prioritetno u uslovima kada se postojeća legistativa nije harmonizirala sa pravnim tekovinama i praksom razvijenih evropskih zajednica.

(TIP/Autor: profesor Izudin Kešetović/Foto: Arhiva)

[Otvori sve članke iz ove rubrike]

Najnovije iz rubrike!

Morate biti prijavljeni kako bi mogli komentarisati Prijava

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne stavove Tip.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo na provedbu cenzure ili potpuno brisanje komentara bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara, naš portal nije dužan pravovremeno obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.
Čitatelji registrovani u sistemu za komentare prethodne platforme mogu se registrovati ili prijaviti putem DISQUS, Facebook, Twitter ili Google+ korisničkih računa, koristeći novi, gore predstavljeni obrazac.