Za TIP piše Izudin Kešetović: Logika zakonitosti i bezakonja u bh. javnim finansijama?

11.04.2017 10:27
valuta bam
 

Usvajanje budžeta bez parmalentarne procedure  je presedan u parlamentarnoj dekomkratiji. Usvajanje  dažbina bez poreskih zakona  je van svake logike. Destiniranje,  unaprijed određenje namjene poreza bez usvanja budžeta  o namjeni trošenja,  je van svake logike.

Takav sistem nepostoji nigdje osim u Bosni i Hercegovini koja ima Ustav i ustave kao „normalna država“.U javnim finansijama davno „nestanuje“ zakon. Zakon svako tumači po svom.  Zar je logično da se uvedeni porez  unaprijed raspoređuje u javne rashode bez cjelovite ocjene  obima i strukture  javnih rashoda (primjer akcizama kao obliku indirektnih poreza koji se utvrđuje u apsolutnom iznosu na količinu potrošnje energenata). Sredstva idu u kapitalna ulaganja za koja nemamo analizu učinaka. Po toj logici svaki građanin ima pravo da traži da mu auto-put  dođe pred samu kuću jer su sredstva  „namaknuta“ od svih i svima  pripada.

Po toj logici je zapelo kod Zakona o igrama o sreću. Po toj logici  narod je kriv što se kocka  i provodi vrijeme pored aparata za igre na sreću. Znači, mimo sistema poreskih zakona treba uvesti poreze kako bi se svi promašaji u javnoj politici vezali za ljudske porive u obliku kocke. To je izvan svake logike.

S toga i ne  čudi sama procedura usvajanja budžeta na lokalnim nivoima mimo svih logika o Evropskoj povelji o lokalnoj upravi i samupravi. Po toj logici implementacija  Evropske povelje je na tragu potreba građana sve do razine mjesnih zajednica koje odlučuju o javnim sredstvima i izvorima finansiranja. Logika sistema koja je ugrađena dijelom i u bh. Zakon o lokalnoj samoupravi je decenralizacije i procedure usvajanja u širokoj raspravi. Rekli bi riječnikom osnovnog budžetskog principa da se radi o  principu ili načelu transperentnosti.

U cijeloj priči u žiži je građanin.

Bh. zakonodavni okvir ima osnovni problem što neprepoznaje  građanina kao subjekta.

Bh. sistem poznaje vlast bilo da je ona u rukama načelinika ili gradonačelnika, predsjednika  vlade kantona ili entiteta ili nosioca izvršne vlasti države. Građanin po toj logici nepostoji jer je on sve prenio na svoje predstavnike.

Najnovije usajanje  izmjene Zakona o Univerzitetu  u Tuzli  i smjena organa Univerziteta je nelogična logika vlasti.

Po toj logici se mogu građanima nametati dažbine u formi zakona kojim se oporezuju  igre na sreću mimo poreskih zakona, uvodi porez na naftu i naftine derivate mimo pravila nedestiniranja  ili unaprijed utvrđene namjene poreza bez budžetske procedure  ili proglašavaju budžeti od strane nosioca izvršne vlasti bez principa transparetnosti .

Rušenjem sistema uvode se pravila po kojim se stvara pravna nesigurnost građana koja se pravda javnim potrebama bez  učešća građana.

Po normalnoj logici, pod uslovom da ona postoji u bh. državi, bilo bi sasvim drugačije.

Po toj logici predstavnici lokane vlasti: opština, gradova i distrikta  bi se bavili pitanjima lokalne uprave i samouprave , a ne pitanjima koja su izvan njihove nadležnosti .

Po toj logici poreski zakoni bi bili konzistentni i sadržani u važećoj poreskoj strukturi ; a ne nametani kroz izmjene i posebne zakone.

Po toj logici imali bi kao normalna država Ministarstvo finansija države Bosne i Hercegovine sa  upravnim organizacijama koje bi naziralo sprovođenje poreskih zakona  i ostvarivanje  fiskalnih ciljeva.

Po toj logici imali bi normalnu Centralnu banku Bosne i Hercegovine i jedinstven regulacioni mehanizam finansijskog sistema i monetarnu politiku koja regulira količinu novca u opticaju, visinu kamate i učestvuje na tržištu novca i kapitala.

Po toj logici imali bi  logičan Zakon o osiguranju depozita  i zakonsku regulativu o superviziji banka i finansijskih institucija ,  jer entitetske vlasti sistemski neosiguravaju  finanansijsku imovinu pravnih i fizičkih lica.

Po toj logici imali bi razvojne banke i fondove koje bi  bili u funkciji investicija u privatnom i javnom sektoru.

Po toj logici imali bi najmanje 30% veće javne prihode i  DBP iz formalnog sektora.

Po toj logici imali bi stope rasta koje bi nam omogućile da prosječni dohodak od oko 30%   svih zemalja  Evropske Unije podignemo na  prosjek od najmanje od 50% ili pak  70% DBP najnerazvijenijih zemalja Evropske Unije kao što su : Hrvatska, Rumunija ili Bugarska.

Po toj logici i dohoci građana : penzije i plate bi moge da rastu  u granici da obezbijede ,najmanje,  pokriće troškova  prosječnih potreba prosječne bh. porodice.

Po toj logici bi svi koji su uzurpirali javnu imovinu i javne sredstva bi morali dokazati zakonitost njenog sticanja.

Po toj logici kreditna sredstva MMF-a i međunarodnih finansijskih institucija  bi se koristila za razvoj a ne za pokriće deficita i gubitaka javnog sektora.

Po toj logici bi porasle investicije, plate zaposlenih i smanjio se broj onih koji se evidentiraju za biroe ili za tržišta radne snage van granice BiH.

Po toj logici bili bi li logična i normalna država koja baštini savremenu  zakonsku regulativu  demokratskih država.

Po toj logici bi sudovi, tužilaštva i policija radili po zakonu  i bavili bi se interesima građana .

Po toj logici i zakoni bi bili logični i štitili bi interes svih građana , a ne političke oligarhije i tiranije vlasti nad svojim siromašnim i poniženim građanima.

(IP/Autor: professor Izudin Kešetović/Foto: Ilustracija)

[Otvori sve članke iz ove rubrike]

Najnovije iz rubrike!

Morate biti prijavljeni kako bi mogli komentarisati Prijava

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne stavove Tip.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo na provedbu cenzure ili potpuno brisanje komentara bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara, naš portal nije dužan pravovremeno obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.
Čitatelji registrovani u sistemu za komentare prethodne platforme mogu se registrovati ili prijaviti putem DISQUS, Facebook, Twitter ili Google+ korisničkih računa, koristeći novi, gore predstavljeni obrazac.