Vuk Bačanović: Atanasije Jevtić, siledžijski teolog

28.04.2014 08:40
 

Mladi pravoslavni teolog Dejan Mačković, inače zaposlen u diplomatskoj misiji BiH u Španiji, najgrublje je izvrijeđan od strane jednog od najkontroverznijih vladika SPC-a, ali i najvrsnijih teologa, Atanasija Jevtića. Jevtiću se nije dopao Mačkovićev kontroverzni historijski članak kojim aktuelizira i savremene probleme i licemjerje i uskogrudnost hijerahijskih struktura SPC-a, piše Vuk Bačanović za magazin BH Dani.

Srpska pravoslavna crkva ulazi u vrlo zanimljivo razdoblje. Ne samo zbog toga što skaredne ratnohuškačko-pedofilske persone, poput Vasilija Kačavende, još uvijek, bez ometanja, obavljaju crkvene obrede i zbog toga što se na to niko ne obazire (što ukazuje na daljnji raspad sistema unutar crkvenih krugova), već i zbog toga što, barem kada je riječ o teološkoj misli, počinju puhati neki sasvim novi, svježiji vjetrovi.

Mladi pravoslavni teolog Dejan Mačković, inače zaposlen u diplomatskoj misiji BiH u Španiji, najgrublje je izvrijeđan od strane jednog od najkontroverznijih vladika SPC-a (ali i najvrsnijih teologa) Atanasija Jevtića (bivšeg episkopa zahumsko-hercegovačkog kojeg je naslijedio Grigorije Durić). Vladici, koji je poznat po ogromnom teološkom i istoriografskom opusu, ali i simpatijama prema Željku Ražnatoviću Arkanu – “svaka mu čast što se tamo bori za srpski narod” i krilatici – “U mutnu Maricu sa svakom Jugoslavijom”, kao i opasci da muslimani smrde, nije se dopao Mačkovićev vrlo kontroverzan naučni članak Socijalni kontekst bogoslovlja sv. Ignjatija Antiohijskog (PBF, Institut za teološka istraživanja, Bgd. 2013, str. 288–302; zbornik priredio R. Popović), u kojem je konstatovao da je volja ovog episkopa iz 2. vijeka da se hrišćani okupljaju “samo na jednom mjestu (επί το αυτό) i to samo oko episkopa bila opet prava novotarija i uostalom najjasnije i direktno protivna Jevanđelju i zapovjedi Gospodnjoj.”

Kako je Atanasije otkrio internet?

Mačković je, također, započeo i zanimljivu raspravu o drevnoj hrišćanskoj sekti montanista, koja je za sveštenike rukopolagala i muškarce i žene (“Jedna Crkva je apostolska ne samo linearnim nizom rukopoloženja koja idu unazad do samih apostolâ, nego pre svega zato što nastavlja delo samih apostolâ, a montanisti su u tome prednjačili. Nesebičnost, milosrđe, spremnost na mučeništvo, misionarenjâ, darovi Duha i mnogi drugi znakovi su svedočili u korist montanista i njihove crkve”, str. 11).

Ovakav stav nije samo istoriografska opaska, već svakako i početak promišljanja mladih teologa o postojećem strogom episkopskom monarhizmu u pravoslavnim crkvama. To je vjerovatno toliko uznemirilo nezaobilaznog teologa Atanasija, da je u svome reagovanju u časopisu eparhije zahumsko-hercegovačke Vidoslov, bez ikakvog opovrgavanja argumenata, napisao da “nabrajanje lupetanja ovog pretencioznog neznalice, samo bi vređala zdravu pamet i bogoslovski sluh čitaoca” i dodao: “Ako je ovakva paškvila našla mesto u gromopucateljnog naslova Zborniku srpske teologije danas, onda se pitam kuda je ona zabasala, i dokle će ovim putem stići?”

Izvrijeđani teolog Mačković je svoje reagovanje pokušao objaviti najprije u časopisu iz kojeg su uvrede došle, a kada mu je to onemogućeno, u drugim eparhijskim časopisima. Na kraju mu je preostao samo internet. Prosto je dokazano, napisao je Mačković “da… vladiku Atanasija ljudi iz Crkve, prije svega urednici teoloških časopisa, doživljavaju kao tiranina i cenzora, pa ne žele da mu se zamjeraju.

Međutim, ako Vi sada čitate ovaj odgovor, jasno Vam je da je vladiku Atanasija Jevtića, baš kao i njegovog sabrata i kolegu vladiku Vasilija Kačavendu, pregazilo vrijeme, s razlikom da je vladici Vasiliju bilo nepoznato da postoje kamerice i smart telefoni, a vladici Atanasiju je nepoznato da postoji internet, koji je daleko više dostupniji širokim masama i dugotrajniji, negoli štampano izdanje nekog provincijskog eparhijskog časopisa.”

Ignjatijevske stranputice SPC-a

Iako ovaj Mačkovićev potez ne treba preuveličavati, ipak je jasno da se radi o jednom od prvih šamara Jevtićevoj teološkoj neprikosnovenosti, kao i jednom od prvih unutarcrkvenih – a javnih – ismijavanja žmirenja na grandiozne seksualne skandale i farizejskog licemjerja u SPC-u. Pored toga što je Jevtića demaskirao kao čovjeka koji, ubijeđen u svoje sveznanje zapravo vrlo površno prilazi svojim neistomišljenicima, već lažno nabjeđuje, vrijeđa, napada i laže, Mačković je vrlo dobro (kao, svojevremeno i Milorad Tomanić, autor SPC u ratu i ratovi u njoj), secirao Jevtićeve taktike javnih nastupa, govora i pisanja: “Izmišljanja riječi koje ne postoje u Rječniku, izrugivanje neistomišljenicima, konstantne digresije, dnevna politika, velika slova po njemačkom pravopisu, te stavljanje fusnota u glavni tekst, a glavni tekst u fusnotu…”

Međutim, ono u čemu je Jevtić najviše razotkriven jesu dvostruka mjerila. Mačković koji nije školovan na zapadnim univerzitetima je, naravno, optužen, da stoji pod utjecajem “papocentričnih teologa”, što je za Mačkovića potpuno smiješno, jer “dolazi od teologa koji je inkarnacija ideje o nepogrešivosti i jurisdikcije u svim crkvama, o kakvoj ni papa Pije IX (papa koji je uveo dogmu o papskoj nepogrešivosti, op.a.) nije mogao da sanja”. Mačković je u kritici episkopskog monarhizma, u svome radu bio diplomata, ali i savršeno precizan “Ignatije je bio na dobrom putu, osećao je da autoritet i odgovornost leže na episkopu, no njegove formulacije i praktične implikacije su, uopšte uzevši, bile ne samo preterane i neprihvatljive nego i nepraktične i nerealne, kako pre dve hiljade godina, tako i danas…

U svakom slučaju ne smemo zaboraviti da je prva praktična primena Ignatijevih ideja završila fizičkom eliminacijom pomesne Crkve u Antiohiji, a druga daleko uspešnija implementacija tih istih postulata završila fizičkom likvidacijom jezuitskog reda 1773. Prvi put se Ignatijevska crkvena zajednica urušila iznutra, a drugi put je zajednica onog drugog Ignatija bila ukinuta spolja, papskim dekretom pod ucenom i snažnim pritiskom francuskih i španskih vlasti… Ostaje nam da vidimo kako će završiti treći pokušaj sprovođenja u delo ekskluzivne monarhističke teologije Ignatija Bogonosca u nekim eparhijama Srpske pravoslavne crkve.”

Umirovljeni episkop

Mačkovićev rad, dakle, nije smetnja radi toga što se bavi izvjesnim vjerskim licem iz Antiohije 2. vijeka (čija crkvena zajednica nije brojala ni desetak ljudi), već zbog toga što je, rijetko, tako direktno izrečena zabrinutost da sudbina antiohijske crkve, zapravo čeka SPC, ma kako i njeni najučeniji teolozi (kao Atanasije Jevtić) i dalje zabadali glavu u pijesak i napadali one koji stvari primjećuju, a ne ono što je primjećeno.

I dok je Mačković proglašen “nerasudnim člankopiscem” i “klevetnikom”, udboidni huškač i najslavniji svešteni porno-glumac Vasilije Kačavenda i dalje je “umirovljeni episkop SPC-a”, koji živi u raskoši svoga drugog dvorca u blizini Bijeljine i bez ikakvih problema vrši sveštene obrede, dokazani pedofil Pahomije je i dalje episkop vranjski, a u božićnim i vaskršnjim poslanicama i dalje slušamo jedne te iste licemjerne, etnofilestističke i huškačke floskule monarhijske crkvene administracije.

Oni koji poznaju stanje u SPC-u ipak znaju da Mačkovićev članak još uvijek nije udarac toj administraciji (uostalom, i sam Mačković važi za Jevtićevog poštovatelja i čovjeka koji se ne miješa u političke stavove episkopata), već više nego oprezna analiza. Pa ipak i udar na nju je veoma indikativan. Jer ona je početak suprotstavljanja.

Stavovi izraženi u ovom tekstu su autorovi i ne odražavaju nužno uredničku politiku portala Danas.info

(Danas.info/magazin BH Dani/Autor: Vuk Bačanović/Foto: www.nadlanu.com)

 

[Otvori sve članke iz ove rubrike]

Najnovije iz rubrike!

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne stavove Tip.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo na provedbu cenzure ili potpuno brisanje komentara bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara, naš portal nije dužan pravovremeno obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.
Čitatelji registrovani u sistemu za komentare prethodne platforme mogu se registrovati ili prijaviti putem DISQUS, Facebook, Twitter ili Google+ korisničkih računa, koristeći novi, gore predstavljeni obrazac.