ICTY: Pet zvaničnika Jugoslavije krivi za zločine na Kosovu

27.02.2009 11:32
 

Pretresno vijeće Međunarodnog suda (ICTY) proglasilo je pet bivših visokih političkih, vojnih i policijskih zvaničnika Jugoslavije i Srbije krivim za zločine protiv čovječnosti počinjene na Kosovu tokom 1999. godine, saopćeno je u petak iz Haškog suda. Bivši potpredsjednik jugoslovenske vlade Nikola Šainović, general Vojske Jugoslavije (VJ) Nebojša Pavković i general policije Srbije Sreten Lukić su osuđeni na po 22 godine zatvora za zločine protiv čovečnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. General Vojske Jugoslavije Vladimir Lazarević i načelnik Generalštaba VJ Dragoljub Ojdanić, proglašeni su krivim za pomaganje i podržavanje počinjenja po jednom broju optužbi za deportaciju i prisilno premeštanje albanskog stanovništva sa Kosova i obojica osuđeni na po 15 godina zatvora.

Milan Milutinović, bivši predsjednik Srbije, oslobođen je svih optužbi. Ova presuda je prva koju Međunarodni sud izriče za zločine koje su počinile snage Savezne Republike Jugoslavije (SRJ) i Srbije nad kosovskim Albancima tokom sukoba na Kosovu 1999. godine. Tužilaštvo je ovu šestoricu teretilo za zločine počinjene tokom kampanje terora i nasilja usmjerene protiv albanskog stanovništva na Kosovu početkom 1999. godine. Svaki od optuženih je navodno učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu koji je imao za cilj izmjenu etničke ravnoteže na Kosovu, kako bi se obezbjedila dalja kontrola srpskih vlasti. Plan je trebalo da bude izvršen kažnjivim sredstvima, između ostalog deportacijama, ubistvima, prisilnim premještanjima i progonom kosovskih Albanaca.

Analizirajući dokaze izvedene tokom suđenja u vezi sa lokalitetima zločina u 13 opština širom Kosova, Pretresno vijeće je zaključilo da je postojala široko rasprostranjena kampanja nasilja usmjerena protiv civilnog stanovništva kosovskih Albanaca tokom vazdušnih udara NATO na SRJ koji su započeli 24. marta 1999. godine. Ovu kampanju su sprovodile snage vojske i Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) pod kontrolom vlasti SRJ i Srbije, koje su odgovorne za masovna protjerivanja civila kosovskih Albanaca iz njihovih domova, kao i incidente ubistva, seksualnog zlostavljanja i namjernog uništavanja džamija. “Namjerne aktivnosti tih snaga tokom pomenute kampanje prouzrokovale su odlazak najmanje 700.000 kosovskih Albanaca s Kosova u kratkom vremenskom periodu od kraja marta do početka juna 1999. godine”, rekao je u sudnici predsjedavajući sudija Iain Bonomy.

Utvrđeno je da su takvi zločini počinjeni u 13 opština na Kosovu – Orahovac/Rahovec, Prizren, Srbica/Skenderaj, Suva Reka/Suharekë, Peć/Pejë, Kosovska Mitrovica/Mitrovicë, Priština/Prishtinë, Ðakovica/Gjakovë, Gnjilane/Gjilan, Uroševac/Ferizaj, Kačanik/Kaçanik, Dečani/Deçan i Vučitrn/Vushtrri. Pretresno vijeće je zaključilo da su ovi zločini počinjeni tokom sprovođenja udruženog zločinačkog poduhvata koji je imao za cilj da “se nasiljem i terorom značajan broj kosovskih Albanaca istjera iz svojih domova i preko granice kako bi državne vlasti održale kontrolu nad Kosovom”. Ova “široko rasprostranjena kampanja nasilja uperena protiv albanskog stanovništva Kosova od marta do juna 1999. godine” bila je “vođena na organizovani način, uz upotrebu znatnih državnih”, zaključilo je Pretresno veće.

Pretresno vijeće je nabrojalo druge elemente koji potvrđuju postojanje udruženog zločinačkog poduhvata. Oni uključuju: “događaje koji su doveli do sukoba; naoružavanje nealbanskih civila na Kosovu i uporedno razoružavanje kosovskih Albanaca; neuspjeh pregovora za okončanje kosovske krize i istovremeno kršenje oktobarskih sporazuma od strane vlasti SRJ i Srbije, sakrivanje tijela kosovskih Albanaca koje su ubile snage VJ i MUP”. Pretresno vijeće je zaključilo da su Nikola Šainović, Nebojša Pavković i Sreten Lukić učestvovali u udruženom zločinačkom poduhvatu i značajno doprinijeli njegovom izvršenju.

Pretresno vijeće je zaključilo da je Nikola Šainović bio “jedan od najbližih i najpovjerljivijih saradnika (Slobodana) Miloševića,” bivšeg predsjednika SRJ i “jedan od ključnih učesnika tog zajedničkog (udruženog zločinačkog) poduhvata”. “On je bio moćan zvaničnik u vladi SRJ, koji je ne samo saopćavao informacije Miloševiću i prenosio Miloševićeva uputstva onima koji su bili na Kosovu, nego je imao i veliki uticaj na događaje u toj pokrajini i ovlašćenja da donosi odluke”, rekao je sudija Bonomy.

Nebojša Pavković je bio zapovjednik Treće armije VJ, koja je obuhvatala i Prištinski i Niški korpus, i stoga “imao značajnu de-jure i de-facto komandna ovlašćenja nad snagama VJ na Kosovu 1998. i 1999. godine”. “Nema sumnje da je njegov doprinos udruženom zločinačkom poduhvatu bio značajan, budući da je koristio snage VJ koje su mu bile na raspolaganju za terorisanje i nasilno protjerivanje civila kosovskih Albanaca iz njihovih domova”, zaključilo je Vijeće.

Izvršenja ubistva, seksualnih zlostavljanja i hotimično uništavanje džamija, od strane snaga VJ i MUP, Pavkoviću su bila logično predvidljiva, pa ipak “ponekad o tome nije slao potpune izvještaje i da je umanjivao teške kažnjive postupke u svojim izvještajima upućenim štabu Vrhovne komande”. Pavković je proglašen krivim za deportacije, prisilno premještanje, ubistvo i progon kao zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. Osuđen je na 22 godine zatvora.

Pretresno vijeće je zaključilo da je Sreten Lukić bio “de-facto komandant snaga MUP na Kosovu od sredine 1998. do sredine 1999. godine, te da je bio spona između dejstava MUP na terenu na Kosovu i opštih politika i planova uspostavljanih u Beogradu”. Vijeće je zaljučilo da je on stoga bio značajan učesnik tog udruženog zločinačkog poduhvata. Dokazima je utvrđeno da je Lukić posjedovao iscrpna saznanja o događajima na Kosovu dok su se oni odvijali, kao i da je obavješten o navodima kažnjivog ponašanja pripadnika MUP na tom području. Međutim, Vijeće se na osnovu dokaza nije uvjerilo da je Lukić bio umješan u prikrivanje ovih zločina putem tajnih transporta tijela civila sa Kosova u druge dijelove Srbije.

Sreten Lukić je proglašen krivim za deportacije, prisilno premještanje, ubistvo i progon kao zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona i običaja ratovanja. Osuđen je na 22 godine zatvora.

Što se tiče Dragoljuba Ojdanića, Vijeće je zaključilo da je on, kao načelnik Generalštaba, “rukovodio i komandovao svim jedinicama i organima VJ”. Premda je zaključilo da nije imao namjeru da protjera kosovske Albance iz njihovih domova, Vijeće je zaključilo da je, “Ojdanić obezbjedio praktičnu pomoć, podstrek i moralnu podršku onim pripadnicima VJ za koje je znao da namjeravaju da počine deportaciju i prisilno premještanje. Njegovi postupci imali su bitne posljedice po samo počinjenje tih zločina od strane snaga VJ na nekim od lokaliteta navedenih u Optužnici”. Na osnovu ovoga, zaključeno je da je pomagao i podržavao počinjenje po jednom broju optužbi za deportaciju i prisilno premještanje za koje se tereti u Optužnici.

On, međutim, nije proglašen krivim za ubistvo i progon. Ojdanić je proglašen krivim za deportacije i prisilno premještanje kao zločine protiv čovječnosti. Osuđen je na 15 godina zatvora.

General Vladimir Lazarević, zapovjednik Prištinskog korpusa, nije “učestvovao u procesu donošenja političkih odluka koji se uglavnom odvijao u Beogradu, niti je nužno bio upoznat s njim, te nije ni prisustvovao tamošnjim sastancima na visokom nivou” zaključilo je Vijeće. Međutim, Lazarević je podržavao počinjenje zločina širom Kosova od snaga Vojske Jugoslavije i policije u široko rasprostranjenom i sistematskom napadu usmjerenom protiv kosovskih Albanaca, te je stoga proglašen krivim za pomaganje i podržavanje počinjenja po jednom broju optužbi za deportaciju i prisilno premeštanje navedenih u Optužnici. Lazarević je osuđen na 15 godina zatvora.

Vijeće je zaključilo da tužilaštvo nije dokazalo da je bivši predsjednik Srbije, Milan Milutinović, dao značajan doprinos sprovođenju udruženog zločinačkog poduhvata, niti da je imao stvarnu kontrolu nad akcijama snaga VJ i MUP na Kosovo.

Milutinović nije imao neposrednu individualnu kontrolu nad VJ, koja je bila savezna institucija, zaključilo je Vijeće. “U praksi (Slobodan) Milošević, ponekad nazivan Vrhovnim komandantom, je posjedovao stvarna komandna ovlašćenja nad VJ tokom kampanje NATO”. Milutinović je stoga oslobođen svih optužbi za koje je terećen po Optužnici. Svakom od optuženih će u kaznu biti uračunato vrijeme već provedeno u pritvoru.

Osim današnjih zaključaka, Pretresno vijeće je pozvalo strane u postupku da podnesu svoje podneske u vezi s tri navodna lokaliteta zločina za koja je tužilaštvu bilo naloženo, u skladu s pravilom 73 bis(D), da ne izvodi dokaze tokom suđenja. Pretresno vijeće je 11. jula 2006. godine odlučilo – do daljih naloga – da dokaze u vezi sa slučajima u Račku/Reçek, Padalištu/Padalishtë i zatvoru u Dubravi/Dubravë ne treba izvoditi da bi se “pospješila ekspeditivnost postupka istovremeno obezbjeđujući njegovu pravičnost”. U istoj odluci Vijeće je zaključilo da “Odluku nipošto ne bi trebalo shvatiti kao zaključak … da su događaji na navedene tri lokacije manje značajni ili da uopšte nisu reprezentativni u odnosu na tužiočevu tezu protiv optuženih”.

Pretresno vijeće je pozvalo sve strane u postupku da podnesu eventualne podneske po ovom pitanju u roku od 14 dana. Suđenje u predmetu Milutinović i drugi bilo je jedno od najvećih i najkompleksnijih pred Međunarodnim sudom. Suđenje je počelo 10. jula 2006, a završeno 27. avgusta 2008. godine. Tokom suđenja, Vijeće je saslušalo usmena svjedočenja ukupno 235 svjedoka, i uvrstilo u spis 4.300 dokaznih predmeta. Međunarodni sud je podigao optužnice protiv ukupno devet najviših zvaničnika Srbije i Jugoslavije za zločine koje su navodno počinile srpske snage na Kosovu 1999. godine. Bivši jugoslovenski vođa Slobodan Milošević postao je prvi aktuelni šef neke države optužen za ratne zločine kada je Međunarodni sud protiv njega 1999. godine podigao optužnicu za navodne zločine na Kosovu.

Sudilo mu se za navedene optužbe kao i za navodne zločine počinjene u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini, od 2002., do 2006., godine, ali je on umro prirodnom smrću pred sam kraj suđenja i prije nego što je izrečena presuda. Vlajko Stojiljković, visoki policijski zvaničnik blizak Miloševiću, takođe je optužen, ali je izvršio samoubistvo u Beogradu 2002. godine. Vlastimir Đorđević, bivši pomoćnik ministra unutrašnjih poslova Srbije i načelnik Resora javne bezbjenosti, bio je u bjekstvu do hapšenja u junu 2007. godine. Njegovo suđenje je počelo 27. januara 2009. godine.

(FENA)

[Otvori sve članke iz ove rubrike]

Najnovije iz rubrike!

Morate biti prijavljeni kako bi mogli komentarisati Prijava

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne stavove Tip.ba. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Zadržavamo pravo na provedbu cenzure ili potpuno brisanje komentara bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara, naš portal nije dužan pravovremeno obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.
Čitatelji registrovani u sistemu za komentare prethodne platforme mogu se registrovati ili prijaviti putem DISQUS, Facebook, Twitter ili Google+ korisničkih računa, koristeći novi, gore predstavljeni obrazac.